‘Wij betalen voldoende premie voor de zorg binnen de AWBZ. Vanaf 1996 hebben diverse regeringen besloten om een stijgingd deel van de premies aan andere dingen uit te geven’ schrijven Sanny Fortuin en Madelein Holm in FD op 8 maart 2010. Hun verontwaardiging is terecht. De AWBZ premie is een verzekering en geen belasting. ‘Er komt genoeg geld binnen om AWBZ kosten te dekken, zodat er zelfs geld in de spaarpot kan. Dit ligt wettelijk vast. Echter, de spaarpot is leeg. Tussen 2001 en 2009 is door het afromen van de premies bijna € 70 mrd verdwenen’ vervolgen de schrijvers.

De kwaliteitsproblemen in de verpleeghuizen wordt mede veroorzaakt door een tekort aan financiële middelen. Zowel de overheid als veroorzaker, als zorginstellingen als ‘gemoedelijke volgers’ zijn debet aan de vaak schrijnende toestanden in verpleeghuizen. Transparantie over de AWBZ en oprechte maatschappelijke verantwoordelijkheid en betrokkenheid bij de kwaliteit van leven voor hulpbehoevende ouderen is hard nodig.

Iedereen in Nederland heeft recht op zorg uit de AWBZ. Dit is verpleging en verzorging thuis, o.a. door thuiszorg en particuliere zorg, of in zorginstellingen. ‘Zorg in natura’ wordt geleverd door de thuiszorg. Daarnaast kan men ook kiezen voor een PGB (persoonsgebonden budget) en zelf de zorg inkopen bij een particuliere zorg instelling. De beoordeling hoeveel zorg iemand nodig heeft wordt door het CIZ (Centrum indicatiestelling zorg) uitgevoerd. Al jaren wordt gepleit voor verbetering -vereenvoudiging en versnelling-  van de wijze van beoordeling, de indicatiestelling genoemd.

Woensdag 10 maart 2010 debatteert de Tweede Kamer met de staatssecretaris over deze indicatiestelling. In het debat wordt aandacht besteed aan indicatiestelling door de zorgverlener, zelfindicatie door verzekerden en SIP (Standaard Indicatie Protocollen).

Objectief?

Bij een indicatiestelling door zorgverleners zit een addertje onder het gras. Zorgverleners zijn niet geneigd de verzekerden objectief te informeren over de keuzemogelijkheid voor het PGB (persoonsgebonden budget). Liever levert men zelf de gevraagde zorg. Daarnaast is in het verleden gebleken dat door het wegvallen van huishoudelijke zorg (naar de Gemeente / WMO), indicaties voor begeleiding en persoonlijke verzorging onevenredig zijn gestegen. Hiermee konden vele thuiszorginstellingen hun ontstane tekorten dekken.

Anderzijds is de indicatiestelling door het CIZ ook niet objectief. Hoewel men dit zal ontkennen, blijkt in de praktijk dat in gelijke situaties verschillend wordt geïndiceerd. Verpleegkundigen van het CIZ hebben al eerder naar buiten gebracht, dat zij door hun managers regelmatig werden ‘teruggefloten’ in hun objectieve indicatie. En zolang de patiënt of zijn familie niet om een nieuwe indicatie vraagt worden uitgaven hiermee  gespaard.

 ’Zorgen voor iemand die dementeert is loodzwaar’, zegt Maryanne Telkamp. Zij is de initiatiefneemster van Dementiecoach. Het project startte in Amersfoort, maar nu kunnen mantelzorgers uit heel het land kunnen hulp krijgen van deze coaches.

In ons land hebben ongeveer 200.000 mensen last van dementie. Bij dementie gaat de geest achteruit. Veelal biedt familie mantelzorg. ‘Wij bieden deze mantelzorgers een coach aan’, legt Telkamp uit. ‘Deze professionals bieden bevestiging, herkenning en praktische hulp.’

Idee
Het idee voor Dementiecoach werd geboren in een verpleeghuis in Amersfoort. ‘Ex-mantelzorgers vertelden de verpleegkundigen daar dat ze gewild hadden dat zij hun steun hadden gehad voordat diegene voor wie zij zorgden, naar een verpleeghuis ging.’ In Amersfoort en Leusden ging in 2006 een proefproject van start. Inmiddels maken 120 mantelzorgers gebruik van zestig coaches.

Gesprekken
De mantelzorger kan kosteloos gebruik maken van tien telefonische gesprekken met een vaste coach. De begeleiders zijn zorgverleners met ervaring in de zorg aan dementerenden. De VU medisch centrum Amsterdam doet onderzoek naar het effect van deze begeleiding.

Gezonde en goede voeding is belangrijk. Dit geldt nog meer voor ouderen en als je gezondheid je even in de steek laat. Het is algemeen bekend dat de maaltijden in ziekhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen te wensen overlaten. Niet voor niets dat 99 % van de ouderen niet naar een zorginstelling willen en liever, zo nodig met particuliere zorg, thuis blijven wonen.

Toch zijn er instellingen die het goede voorbeeld geven. Tijdens een kokwedstrijd hebben twee koks  van de Sint Maartenskliniek in Nijmegen de titel ‘Beste menu van de zorg 2010′ in ontvangst genomen. Daarmee versloegen zij acht andere zorginstellingen.

Patiënten herstellen sneller
Met een goede maaltijd eten patiënten beter en herstellen sneller na een operatie. Jelle Ferwerda, hoofd voeding van de Sint Maartenskliniek zegt: ‘De keuze uit lekkere, verse regionale producten draagt bij aan het welbevinden en een voorspoedig herstel. Daarom kiezen wij bewust voor verse en voedzame producten van bedrijven die dichtbij het ziekenhuis liggen. Zo zijn ze het meest vers en dus het gezondst!’

Het Zorginnovatieplatform (ZIP) zoekt innovatieve voorstellen die de gezondheid van 55-plussers in Nederland bevorderen, zodat zij langer in optimale gezondheid en zonder beperkingen leven. Hierdoor is het voor hen mogelijk om langer actief deel te nemen aan de maatschappij. De oproep beperkt zich niet tot de zorgsector, maar richt zich op alle sectoren.

Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan:

• een nieuw woning- of wijkconcept dat de gezondheid bevordert;
• een nieuwe manier van het trainen van mantelzorgers;
• het inzetten van techniek uit de auto-industrie voor nieuwe ergotherapeutische ontwerpen;
• een voedingsstof die de bloeddruk helpt verlagen;
• een nieuwe manier van relatiebemiddeling dat sociale netwerken vergroot en zo de;
• vereenzaming van de doelgroep tegengaat.

De projectvoorstellen moeten in ieder geval gericht zijn op:

• preventie gericht op gezondheid en leven met beperkingen: ‘langer meedoen’;
• ouderen (55-plussers);
• sectoroverstijgende ideeën.

www.zorginnovatieplatform.nl

Door samenwerking met alle partijen binnen en buiten de zorg van Nederland een Topzorgland te maken. Dat is de ambitie van de zorgbranche, neergelegd in ‘Nederland Topzorgland. In de top van Europa’. Dit strategiedocument moet Nederland in de komende vijf jaar naar Topzorgland leiden.

Rolf de Boer, voorzitter van NVZ vereniging van ziekenhuizen, schrijft: ‘De sector heeft een enorm potentieel, zowel maatschappelijk als wetenschappelijk, zowel sociaal als economisch en zowel privaat als publiek. Zorg is nu reeds een belangrijke motor van de Nederlandse economie. Innovaties dragen sterk bij aan de ontwikkeling van onze kenniseconomie. En Nederland scoort op een aantal gebieden goed binnen de Europese zorgsector. Stevige pijlers om onze sector op een (nog) hoger niveau te tillen’.

‘Vraaggerichte zorg zal in de nabije toekomst de boventoon voeren. Omdat de bevolking vergrijst, er meer mensen met chronische aandoeningen zijn en medisch-technologische ontwikkelingen meer vraag en aanbod genereren. En, niet in de laatste plaats omdat patiënten steeds beter geïnformeerd zijnen hun eigen keuzes willen maken’.

De doelstelling van het NVGK ‘voldoende klinisch geriaters in 2015’ zal niet gehaald worden. Dit liet Hannie van Leeuwen, ambassadrice van de Nederlandse Vereniging van Klinische Geriatrie, weten tijdens de Geriatrie dagen in Rotterdam op 11 en 12 februari 2010.

Het belang van klinische geriatrie is nog onderbelicht in de zorg. Door de vergrijzing van onze samenleving is de groei van klinisch geriaters en verpleegkundigen onontkoombaar. De Vereniging blijft zich volop inzetten deze groei te stimuleren. De 84-jarige oud-politica Hannie van Leeuwen gaf aan zich strijdbaar op te stellen als ambassadrice.

Gebrek aan aandacht voor de goede zorg voor ouderen, ook in de medische wereld, is niet nieuw. Er heerst een soort taboe op alles wat ‘oud’ is. Respect voor ouderen, zo gewoon in de Aziatische culturen, is in Nederland niet meer vanzelfsprekend. De hele maatschappij is gericht op jong. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat 60+- ers zich al niet meer herkennen in de huidige media en reclame. Terwijl deze generatie ouderen de basis  voor onze welvaart hebben gelegd, worden zij door zowel de maatschappij als de medische wereld onvoldoende gewaardeerd.

UIT VRIJE WIL is het initiatief van een groep Nederlanders die het mogelijk wil maken dat aan mensen ouder dan 70 jaar, die hun leven voltooid achten en waardig wensen te sterven, op hun uitdrukkelijk verzoek hulp mag worden geboden. Dat mag nu niet, dat is strafbaar.

 Zelfbeschikking

 Onze Grondwet garandeert iedere Nederlandse burger de vrijheid zijn leven naar eigen inzicht en voorkeur in te richten en daarover beslissingen te nemen. Deze vrijheid omvat ook de laatste levensfase en beslissingen over sterven en dood.  Uit Vrije Wil richt zich op de zelfbeschikking van ouderen. Aan de vrije mens, die zijn leven als voltooid beschouwt, komt de ruimte toe zelf te bepalen hoe en wanneer hij wil sterven. Uit Vrije Wil staat op het standpunt dat stervenshulp aan ouderen die daarom vragen, niet langer strafbaar behoort te zijn. Aan de Nederlandse oudere die waardig wil sterven, behoort door wijziging van de wet die ruimte te worden geboden. Dit impliceert deskundige, zorgvuldige en toetsbare stervenshulp.

 Hulpverleners

 Voor stervenshulp aan ouderen met een voltooid leven zijn speciaal opgeleide en gecertificeerde hulpverleners nodig. Stervenshulp aan ouderen die niet terminaal ziek zijn, valt immers buiten het professionele domein van de arts.
Er zijn groepen hulpverleners die vertrouwd zijn met begeleiding van mensen aan het einde van hun leven: psychologen, geestelijk verzorgers, verpleegkundigen, artsen, vrijwilligers in de palliatieve zorg, etc. Uit dergelijke groepen kunnen personen komen die ervoor kiezen om tot hulpverlener bij voltooid leven te worden opgeleid. Na selectie door de organisatie van hulpverleners en na het volgen van een gedegen leergang worden de hulpverleners gecertificeerd.

 Meer informatie: www.uitvrijewil.nu

De oorspronkelijke doelstelling van het PGB (persoonsgebonden budget) is mensen in staat te stellen hun zorg zelf te regisseren, en dus zelf in te kopen. Staatssecretaris Bussemaker gaat strenger kijken of mensen die een PGB krijgen aan deze voorwaarde voldoen. Te veel mensen krijgen een budget, voor wie het niet bedoeld is. De staatssecretaris wil dit terugdringen.

Aanvankelijk waren PGB’ers vooral lichamelijk gehandicapten en mensen met een chronische ziekte. De laatste jaren krijgen steeds meer kinderen en cliënten in de geestelijke gezondheidszorg een PGB. Ook zijn er zorgbureaus die het gehele budget voor hun cliënt regelen, waarbij geen sprake meer is van ‘eigen regie’. Bussemaker: ‘Misstanden in de zorg aan deze kwetsbare groep mensen zijn onacceptabel. Want zo kan er een PGB ontstaan met precies het omgekeerde effect, omdat de cliënt juist alle regie uit handen geeft’.

In overleg met belangenvereniging Per Saldo wordt in kaart gebracht wie allemaal een PGB ontvangen.  Kostenbeheersing ligt ten grondslag aan deze actie, want er gaat steeds meer geld naartoe. In 2010 zal dit uitkomen op ca. 2,1 miljard euro.

Gelezen in Nursing, tijdschrift voor verpleegkundigen:

Een hoge bloeddruk bij 85-plussers is niet altijd nadelig. Sterker nog: het omlaag brengen van de bloeddruk kan er zelfs voor zorgen dat deze ouderen eerder overlijden.

Dat blijkt uit onderzoek van Thomas van Bemmel, internist bij Gelre ziekenhuizen in Apeldoorn. Hij promoveerde donderdag 4 februari aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) op zijn proefschrift High blood pressure at old age.

Thomas van Bemmel volgde 571 mensen boven de 85 jaar. Van hen hadden 223 mensen een voorgeschiedenis met hoge bloeddruk. In de circa vier jaar dat zij gevolgd werden, overleden in totaal 290 deelnemers. De totale sterfte in beide groepen was echter gelijk. Opmerkelijk was dat mensen met een hoge bloeddruk in de voorgeschiedenis het prima deden zolang de bloeddruk aan de hoge kant bleef. Werd de hoge bloeddruk met geneesmiddelen omlaag gebracht, dan steeg het risico op sterfte.

Bloedcirculatie in gevaar
Hieruit concludeert het LUMC dat mensen die altijd al een hoge bloeddruk hadden, maar daar nooit voor zijn behandeld, niet automatisch zouden moeten worden behandeld. Van Bemmel: ‘Iemand kan bijvoorbeeld met twintig jaar een bloeddruk van 120 hebben, met zestig van 160, met tachtig van 180 en met 85 van 160. Eigenlijk is 160 nog steeds te hoog, maar als je bij hen de bloeddruk bewust nog verder omlaag probeert te krijgen, dan komt de bloedcirculatie wellicht in gevaar en daarmee het functioneren van het hele lichaam.’ Patiënten die altijd een normale bloeddruk hadden en bij onderzoek op 85-jarige leeftijd ineens op 160 zitten, moeten wél worden behandeld, vermoeden Van Bemmel en zijn onderzoeksteam.

Onderzoek in Gelre Ziekenhuizen
Het is volgens Van Bemmel zaak een methode te ontwikkelen waarmee je onderscheid kunt maken tussen de mensen die al in een dalende lijn zitten en mensen die in een stijgende lijn zitten, om de behandeling daarop aan te passen. ‘Daarbij moeten we ook onderzoeken tot welk niveau je de bloeddruk dan het beste omlaag kunt brengen’, aldus Van Bemmel. Hij probeert ‘zo’n onderzoek op te zetten in Gelre ziekenhuizen.

Hoge bloeddruk: beter functioneren nieren en geheugen
Eén ding is voor Van Bemmel in elk geval duidelijk: ‘De algemene richtlijn voor bloeddruk – hoe lager hoe beter – is met deze studie op losse schroeven komen te staan voor de oudere doelgroep. Zeker omdat we ook aantoonden dat bij de 85-plussers met een hoge bloeddruk de nieren beter functioneren en het geheugen en denkvermogen op een hoger niveau zitten.’