Verslaving

Van verslaving is sprake als iemand afhankelijk is van alcohol, kalmeringsmiddelen, medicijnen of drugs. Dit ontstaat door een psychisch probleem, waarbij de gebruiker de controle kwijt is over het middel. Bij deze ‘ziekte’ is professionele begeleiding en behandeling nodig. Met alleen een sterke wil genezen de meeste mensen niet. Verslaving bij ouderen ontstaat vaak bij afhankelijkheid van alcohol en benzodiazepines, een verzamelnaam voor rustgevende medicijnen als oxazepam en temazepam. 

Oorzaken:

  • Erfelijke aanleg;
  • Kwetsbare persoonlijkheid;
  • Verlies van partner of kind;
  • Eenzaamheid;
  • Somberheid;
  • Lage zelfwaardering;
  • Impulsiviteit;
  • Onvermogen om te gaan met angst, veranderingen of onzekerheden.

Kenmerken en gevolgen:

Ouderen die benzodiazepines of alcohol gaan gebruiken, vertonen niet meteen probleemgedrag. Meestal treedt dit pas op na langere tijd.

Bij benzodiazepines (o.a. oxazepam en temazapam):

  • Hoofdpijn;
  • Vermoeidheid;
  • Trillerigheid;
  • Somberheid;
  • Angst en onzekerheid;
  • Terugtrekgedrag;
  • Vaak vallen.

Bij alcohol:

  • Onrust;
  • Ontremming: iemand gedraagt zich minder beschaafd;
  • Liegen over het gebruik, of zaken achterhouden;
  • Manipuleren;
  • Wantrouwen;
  • Trillen en beven, onvaste houding;
  • Concentratieproblemen;
  • Motivatieproblemen;
  • Decorumverlies;
  • Gebrekkige zelfzorg;
  • Minder eten;
  • Hoofdpijnklachten;
  • Lang op bed of in een stoel blijven.

Omgaan met verslaving:

Bij een minder ernstige situatie:

  • Houd uw ouder in de gaten om te voorkomen dat de situatie uit de hand loopt;
  • Probeer het achterliggende probleem samen op te lossen;
  • Raadpleeg eventueel professionele hulp;
  • Regelmatige aandacht voor uw ouder kan zijn problemen verminderen;
  • In het ziekenhuis krijgen ouderen vaak een slaaptabletje. Het is verstandig als de huisarts dit gebruik weer afbouwt na thuiskomst van uw ouder.

Bij een ernstige situatie:

  • Adviseer uw ouder professionele hulp in te schakelen;
  • Weigert uw ouder dit, schakel dan zelf de huisarts in; deze kan doorverwijzen naar specialisten;
  • Ondersteun uw ouder bij begeleiding en/of behandeling door professionele hulpverleners;
  • Vraag familie, vrienden, kennissen en buren een oogje in het zeil te houden.

 

Verslavende middelen

Onder ‘verslavende middelen’ verstaan we stoffen die invloed hebben op de hersenen en waarbij gewenning optreedt, zodat iemand steeds meer nodig heeft om hetzelfde effect te bereiken en waarbij klachten ontstaan als iemand het middel niet neemt. We onderscheiden drie groepen:

  • Dempende
  • Stimulerende
  • Hallucinogene, bewustzijnsveranderende

Dempende middelen

Twee voorbeelden van dempers zijn alcohol en medicijnen als benzodiazepines; dit zijn de ‘-zepammetjes’ als oxazepam en temazepam. Deze middelen worden op grote schaal voorgeschreven aan mensen met slaapproblemen of die onrustig zijn. Dempers zijn bij uitstek verslavend.

Stimulerende middelen

Twee voorbeelden van stimulerende middelen zijn cocaïne en antidepressiva. Antidepressiva worden voorgeschreven aan mensen die langere tijd somber zijn en nergens echt plezier aan beleven. Een antidepressivum brengt mensen als het ware weer in beweging. De meeste antidepressiva werken niet verslavend! Cocaïne daarentegen wel en staat op de lijst van verboden middelen.

Hallucinogene middelen

Een voorbeeld van een hallucinogeen middel is cannabis (hasj, wiet). Door hasjgebruik gaan mensen zich vaak prettiger en rustiger voelen. Zij zien de wereld wat ‘zonniger’. Hasj wordt tegenwoordig ook op legale wijze gebruikt bij pijnbestrijding. Op doktersvoorschrift is het echter aan de prijs, waardoor sommige ouderen het middel met enige schroom bij de goedkopere koffieshop (laten) halen. De meeste mensen raken niet afhankelijk van cannabis: zij kunnen makkelijk met het gebruik stoppen, krijgen geen ontwenningsverschijnselen en ondervinden geen nadelige lichamelijke en/of psychische gevolgen.

Verslaving

Het stoppen met een alcoholverslaving en verslaving aan benzodiazepine kost vaak veel moeite en lukt zelden zonder professionele begeleiding en behandeling. Benzodiazepine-afhankelijkheid is een berucht voorbeeld van afhankelijk raken van een door de dokter voorgeschreven medicijn. Met name ouderen krijgen deze medicatie voorgeschreven, bijvoorbeeld omdat ze angst en innerlijke onrust ervaren of slecht slapen. Na een verlies treden vaak angst, innerlijke onrust en eenzaamheid op. Een tijdelijk kalmeringsmiddel om tot rust te komen, is goed. Maar blijft iemand het middel gebruiken (en voorgeschreven krijgen) dan kan op den duur afhankelijkheid optreden, met alle gevolgen van dien.

Externe hulp:

particuliere zorg is een goede mogelijkheid uw ouder te begeleiden in de thuissituatie.

Terug naar boven