Lager salaris
Ook de salarissen liggen een stuk lager: een huisarts verdient jaarlijks een ton, een specialist ouderengeneeskunde de helft. Door de vergrijzing bestaat juist een toenemende behoefte aan zorg. Daarom laten veel instellingen voor ouderenzorg de medische zorg nu over aan huis- en basisartsen.

‘Dat kan gevaarlijk zijn’, zegt Frank Roos van beroepsvereniging Verenso in het AD. ‘Zij zijn niet deskundig genoeg en ontdekken bepaalde ziektes of aandoeningen mogelijk te laat.’

180 artsen te weinig
Nederland telt 350 verpleeghuizen en 1500 specialisten ouderengeneeskunde, die tot voor kort verpleeghuisartsen werden genoemd. Op dit moment zijn er 180 verpleeghuisartsen te weinig. De opleiding tot medisch specialist ouderengeneeskunde is weinig populair; in plaats van de benodigde 327 studenten tellen de opleidingen er dit jaar 220.

‘Juist specialisten ouderengeneeskunde betekenen veel voor bewoners van verpleeghuizen’, stelt Hoek. ‘Zij weten veel meer van ziektes en aandoeningen bij ouderen dan huis- en basisartsen.’

Bron: AD

Kabinet Rutte is op 1 juni 2011 akkoord gegaan met het voorstel van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (VWS) om in te grijpen in de al maar stijgende kosten van het PGB. Met deze maatregel gaat men terug naar af en wordt het PGB alleen nog ingezet voor mensen die langdurig intensief hulpbehoevend zijn. Een groep van ruim 13.000 mensen houden wel recht op een PGB, dat ook nog eens wordt verruimd met 5 procent. Dat zijn onder meer mensen in de kleinschalig opgezette Thomashuizen en mensen met ernstige Alzheimer. Mensen die geen PGB meer krijgen, vallen terug op zorg in natura (o.a. de reguliere thuiszorg).

Zonder ingrijpen zouden de uitgaven van nu 2,2 miljard euro stijgen naar 3 miljard euro. Volgens premier Rutte is dat niet vol te houden en wordt het PGB beperkt voor wie het echt nodig heeft. Een goed besluit van de regering. Met het stoppen van veel onbedoelde PGB uitkeringen, kan deze vorm van AWBZ vergoeding in stand gehouden worden.

Filosoof en ethicus professor Frits de Lange’s bijzonder mooie slotzin in zijn reactie op recensies op zijn boek Waardigheid – Voor wie oud wil worden. Een belangrijk en inspirerend boek voor iedereen die geïnteresseerd is in waardig oud worden, voor zichzelf en voor en met anderen. Algemene menswaardigheid, sociale waardigheid, persoonlijke waardigheid en esthetische waardigheid zijn de vier waardigheidsdimensies die Frits de Lange helder beschrijft. Ook de waardigheid van mensen met dementie weet hij prachtig te duiden. 

 ISBN 9789088501098; uitgever SWP te Amsterdam.

De rechten van patiënten in zorginstellingen worden namelijk vastgelegd in een individueel zorgplan. Dat betekent dat vooraf wordt afgesproken welke handelingen verpleegkundigen en verzorgenden moeten uitvoeren. Het is de kern van de Beginselenwet zorg, waarmee de ministerraad heeft ingestemd, op voorstel van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (VWS).

‘De afspraken die de patiënt maakt met de instelling zullen voortaan leidend zijn’, stelde de staatssecretaris in een toelichting. Als voorbeeld noemde ze dat een patiënt die incontinent is, afspraken kan maken dat personeel na een belletje komt met washand en schone kleren.

Rechten van bewoners
Andere voorbeelden van rechten in de Beginselenwet zijn onder andere het recht op dagelijkse lichamelijke hygiëne, gezond en voldoende eten en drinken, een schone, verzorgde eigen kamer, een respectvolle bejegening, een zinvolle daginvulling, beweging en dagelijkse buitenlucht. Ook moet er de mogelijkheid zijn tot het beleven van godsdienst, levensovertuiging of seksuele geaardheid en aandacht voor ontwikkeling en ontplooiing.

Interne klachtenprocedure
Als een zorginstelling niet voldoet aan de afspraken, kan de patiënt een interne klachtenprocedure starten. Als dat niet afdoende is, kan de inspectie of de rechter worden ingeroepen.

Dialoog met patiënt
Het kabinet hoopt dat met deze wet het zorgplan daadwerkelijk op basis van dialoog tot stand komt. Als daarvoor onvoldoende tijd is, moet de leiding van een zorginstelling daarin verandering brengen.

Het mantelzorgcafé is een trefpunt voor mantelzorgers, hulpvragers, familieleden en belangstellenden uit Dongeradeel en Dantumadeel. Er is ruimte voor het stellen van vragen en er is informatie over voor mantelzorgers belangrijke zaken. Bovenal is het mantelzorgcafé een plek voor ontmoeting, gezelligheid en het uitwisselen van ervaringen.

Er zijn veel mantelzorgers in Nederland, die dagelijks vanzelfsprekend en vaak veel hulp bieden aan hun geliefde of naaste. Die hulp en zorg is grotendeels onzichtbaar, mede door die vanzelfsprekendheid. Door de soms intensieve hulp en zorg die zij bieden, zijn mantelzorgers regelmatig overbelast en hierdoor kwetsbaarder. Onderzoeken hebben al aangetoond dat mantelzorgers relatief meer gezondheidsklachten hebben.

Een mantelzogcafé maakt het voor mantelzorgers mogelijk hun (over)belasting zichtbaar te maken. Hupverleners kunnen hierop inspelen door als het nodig is -tijdelijk- vervangende hulp aan te bieden.

Contact : Steunpunt Dokkumer- Wâlden, tel: (0519) 292 223

Dit zei hoogleraar ‘verpleging en verzorging in de laatste levensfase’ Anneke Francke afgelopen vrijdag in haar oratie over de verzorgde laatste levensfase. Francke is bijzonder hoogleraar aan VU medisch centrum en programmaleider Verpleging en Verzorging bij het NIVEL.

Verpleegkundige heeft deskundigheid
‘Je mag van de HBO-opgeleide verpleegkundigen verwachten dat ze inzichten uit onderzoek weten te vertalen naar de praktijk. De extra medewerkers die het regeerakkoord belooft, zullen de werkdruk verlichten, maar bieden nog geen waarborg voor een betere kwaliteit. Daarvoor is ook nodig dat die extra medewerkers de juiste deskundigheid en houding hebben’, aldus Francke.

Meer waardering voor personeel
Francke vindt ook moet er meer waardering komen voor het personeel. ‘Hoe moeilijk het is om voor kwetsbare ouderen te zorgen, wordt onderschat. Ouderen, zoals mensen met dementie, hebben vaak allerlei bijkomende lichamelijke en psychische problemen.’

Kwaliteit van zorg in stervensfase
In haar oratie stelde Francke dat zorg in de stervensfase van goede kwaliteit is in Nederland. ‘Hoe dichter bij het sterven: hoe groter de kans dat de kwaliteit van zorg goed is. Verpleegkundigen en verzorgenden vinden dat juist in die fase de zorg nooit onder de maat mag zijn. Patiënten krijgen veel aandacht, een rustige kamer en naaste familie mag komen zo vaak zij wil. Dit hangt samen met professionele en persoonlijke visies op waardig sterven en goed afscheid nemen van het leven.’

Zorg voor terminale patiënten
Zorgverleners vinden de kwaliteit van zorg voor terminale patiënten vaak beter dan de kwaliteit van zorg in het algemeen, constateert Francke. ‘Bij kwetsbare ouderen bij wie het overlijden verder weg is, zijn de randvoorwaarden voor goede zorg vaak minder. Bijvoorbeeld door de werkdruk.’

Bron: Nivel / Nursing

Appelmoes

Ondervoeding is in de ouderenzorg een groot probleem dat leidt tot meer zorgkosten. In de locaties Watersteeg in Veghel en Vita Nova in Oss van zorginstelling BrabantZorg hebben 68 deelnemers tussen 17 mei en 8 augustus meegedaan aan een onderzoek. In Veghel hebben de bewoners een ruimer assortiment maaltijden aangeboden gekregen. Met smaakvolle biologische producten, een optimale maaltijdpresentatie en een goede ondersteuning aan tafel door het personeel. Voor de controlegroep in Oss veranderde er niets. In Veghel werd 32 procent meer groenten, 29 procent meer zetmeel en 76 procent meer appelmoes gegeten.

Aankomen

Volgens de onderzoekers is sprake van een duidelijke trend, waarbij de bewoners in Veghel een halve kilo aankwamen en die in Oss gemiddeld een halve kilo gewicht verloren. Op jaarbasis kan dat een verschil van 6 à 7 kilo zijn. Hierdoor is niet alleen geen sprake meer van gewichtsverlies, maar komen mensen zelfs in gewicht aan, waardoor ze in de toekomst waarschijnlijk minder dure dieetproducten nodig hebben, zo verwachten de onderzoekers. De verwachting is dat de besparingen op dieetproducten groter zijn dan de meerkosten van de aangepaste maaltijd. Hoeveel precies is, vanwege de korte duur van de proef, niet te zeggen.

Vervolg

Het pilot-onderzoek is gefinancierd door het ministerie van LNV en opgezet samen met het ministerie van VWS. Het wetenschappelijke gedeelte van het onderzoek is uitgevoerd door Wageningen UR Food & Biobased Research. Minister Verburg toonde zich vanmiddag enthousiast over de resultaten en zegde een vervolgonderzoek toe, dat ze samen met het ministerie van VWS wil laten uitvoeren.

Uit: Zorgvisie

Voor de ouderenzorg wordt 1 miljard vrijgemaakt en de zorgzwaartepakketten worden kostendekkend gemaakt. Hierdoor kunnen 12.000 extra mensen aan de slag in de ouderenzorg. Ook zal er een kwaliteitsinstituut worden opgericht, dat instellingen in de ouderenzorg gaat ondersteunen met het invoeren van bewezen goede voorbeelden. Bijvoorbeeld op het gebied van decubitus en ondervoeding.

De zorginstellingen moeten kleiner worden. Dat is beter voor de te leveren zorg en zo zou er effectiever en tegen lagere kosten kunnen worden gewerkt. In het donderdag gepresenteerde gedoogakkoord wordt de strijd aangebonden met grote instelllingen. ‘Het ontstaan van grote zorggiganten wordt teruggedrongen, onder meer via een speciale fusietoets waarbij ook de geleverde zorg wordt beoordeeld.

Zorgtoeslag

In de langdurige zorg (AWBZ) komt een scheiding tussen wonen en zorg. De eigen bijdrage gaat omlaag en bewoners voor wie de woontoeslag te hoog is, kunnen zorgtoeslag krijgen.

Wanneer ouderen naar een verpleeghuis verhuizen, ligt depersonalisering op de loer, stelt Abma. ‘Vaak moeten zij een groot deel van hun eigendommen afstaan. Ze komen in een regime terecht van opstaan, wassen, eten en slapen. Ook wonen ze ineens met een groep mensen die ze niet zelf uitkiezen. Dan is het moeilijk om de eigen identiteit te behouden.’

Domme minsken
Abma maakte dit mee toen haar oudoom ‘Omke Teake’ naar een verzorgingshuis moest. Omke voerde graag een verstandig gesprek, maar vond zijn medebewoners maar oppervlakkig, zo omschrijft Abma haar oudoom. “Dat binne domme minsken”, zei de Friese Teake dan. ‘De verzorging stond hem ook al niet aan. Waar hij zich vooral aan stoorde, was dat zij zonder te kloppen zomaar binnenliepen.’

Leuzen
Sommige ouderen rebelleren als de zorg naar hun mening niet goed is, legt Abma uit. Zoals Omke Teake. Hij maakte spandoeken met leuzen als ‘Vriendelijkheid begint met kloppen’. Maar niet alle ouderen spreken hun onvrede uit. ‘Velen lijden in stilte, want zij vinden het moeilijk om klachten onder woorden te brengen. Ze denken dat er toch niets mee wordt gedaan. Of ze willen niemand voor het hoofd stoten en vinden dat je nu eenmaal niet klaagt over bijvoorbeeld een slechte maaltijd.’

Koffiegesprek
Abma ontwikkelde een dialogisch model om ouderen een stem te geven in de zorg die zij ontvangen. Volgens het model is het eerst zaak om low profile tijdens een koffiegesprek een onderwerp aan te snijden om te horen wat er speelt onder de bewoners. ‘Dan blijkt soms dat meerdere bewoners met een klacht zitten. Als je ze met elkaar verbindt, krijgen ze meer vertrouwen in hun eigen oordeel. Daardoor voelen ze zich gesterkt en geloofwaardiger naar de verzorging. Deelnemen in de cliëntenraad vinden ze te belastend, maar bewoners zijn vaak wel te porren voor een koffiegesprek.’

Maaltijden
De volgende stap is het uiten van de klacht naar de organisatie, en vervolgens nagaan of er een oplossing is te vinden. Al met al is dat niet binnen een week geregeld. ‘Het gaat om een langdurig proces en dat vraagt om begeleiding. Bij een pilotproject waarbij bewoners de maaltijden niet lekker vonden, duurde het wel driekwart jaar om de klacht te formuleren en een structurele oplossing te vinden.’ 

Rompslomp
Het gebrek aan aandacht voor de stem van ouderen is het gevolg van zorgverschraling, weet Abma. Dat heeft niets met onwil van verzorgenden te maken, stelt ze. ‘Zij hebben het hart op de goede plek. De papieren rompslomp en de bezuinigingen zorgen ervoor dat zij zoveel mogelijk handelingen in zo weinig mogelijk tijd moeten verrichten. Waardoor het soms moeilijk is om te kloppen voordat je een kamer binnengaat.’ Toch is het volgens Abma goed om te reflecteren op het eigen handelen, te blijven kijken wat er beter kan en vooral in gesprek te gaan met de cliënt en goed te luisteren.

Prof. dr. Tineke Abma houdt haar oratie over cliëntenparticipatie in de ouderenzorg op donderdag 8 september. Abma bekleedt de leerstoel voor Zorgverbetering en Cliëntparticipatie, ingesteld door Stichting Mosae Zorggroep, Maastricht.

Uit: Zorg en Welzijn