In 2013 wordt de geriatrische revalidatie overgeheveld van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet, terwijl dagbestedingsactiviteiten verhuizen van de AWBZ naar de Wet maatschappelijke ondersteuning. Een goed moment om verpleeghuizen om te vormen tot gespecialiseerde schakels in de ketenzorg voor ouderen en chronisch zieken, vindt Draijer.

Samenwerking
Een verpleeghuis dat zich richt op geriatrische revalidatie kan dan nauw gaan samenwerken met ziekenhuizen en eerstelijnszorgverleners, en de psychogeriatrie is gebaat bij nauwe banden met de GGZ. De zorg aan patiënten met neurologische aandoeningen kan worden geconcentreerd in enkele klinische, bovenregionale centra, aldus Draijer.

Verpleegkundigen
Deze ontwikkeling maakt het voor verpleegkundigen en artsen mogelijk om te kiezen voor de patiëntencategorie die hen aanspreekt, in plaats van voor een algemeen verpleeghuis. Draijer sprak haar visie gisteren uit tijdens een congres van het Julius Centrum van het UMC Utrecht.

Bron: Medisch Contact / Nursing

Nieuwe uitstroomvariant
Zo is zorgorganisatie Actiz bezig om ongeveer 240 hbo-vgg-ers klaar te stomen voor de praktijk in de ouderenzorg. In de opleiding hbo verpleegkunde is een uitstroomvariant ontwikkeld gericht op ouderen met specifieke gezondheidsproblemen, zoals ouderen met dementie en ouderen met een complexe problematiek. Deze nieuwe uitstroomrichting wordt in samenwerking met diverse hbo verpleegkunde opleidingen en zorginstellingen verder tot stand gebracht.

Excellente verpleegkundigen in ouderenzorg
Ook loopt er een pilot specifiek gericht op de inzet en mix van verpleegkundigen en verzorgenden in de ouderenzorg. Dit project is een uitwerking van het Convenant Investeringen Langdurige Zorg 2011- 2015, waarbij V&VN als medeondertekenaar betrokken is. Toegespitste opleidingsmogelijkheden en de mogelijkheid zich verder te ontwikkelen aan bed moeten ‘de excellente verpleegkundigen’ voor de ouderenzorg behouden. De staatssecretaris noemt het daarbij wezenlijk dat het geluid van de verpleegkundigen in het management wordt gehoord en wordt verstaan.

EBP in het verpleeghuis
Daarnaast is in december 2011 een onderzoek gestart aan de Universiteit van Maastricht dat focust met name op de rol van verpleegkundigen in verpleeghuizen en beoogt hun werk effectiever en meer evidence based te maken. Ook wordt ingezet op het verbeteren van de expertise en leiderschapskwaliteiten. De staatssecretaris wil de verpleegkundigen op de werkvloer te (her)introduceren zodat ze als rolmodel dienen voor hun collega’s en wetenschappelijke kennis kunnen aandragen. Op deze manier wordt de kwaliteit van zorg aan ouderen in verpleeghuizen verbeterd.

Bron: Rijksoverheid / Nursing

Het gebrek aan kennis, kunde en motivatie bij verpleging en artsen betekent dat oudere patiënten geen opimale zorg krijgen, en ouderen zelfs een onnodig groot risico kunnen lopen op voortijdige sterfte, aldus de deskundigen. De twee bepleiten een drastische verandering in het lesprogramma van de arts-en verpleegkundeopleidingen om het tij te keren.

Oorzaken
Uit onderzoek van Schuurmans op MBO/HBO-verpleegkundeopleidingen blijkt dat 45 procent van de verpleegkundigen niet met ouderen wil werken. Dat heeft volgens haar verschillende oorzaken. „Op de opleiding wordt er nauwelijks les gegeven in ouderenverpleegkunde; er zijn te weinig rolmodellen uit het veld die inspirerend over ouderenzorg kunnen doceren; studenten worden soms te vroeg, al in het eerste jaar naar een verpleegtehuis gestuurd als makkelijke handjes aan het bed. Dat schrikt af.”

Dat alles geldt ook voor aankomende artsen, zegt Van Bodegom, wetenschappelijk medewerker bij kenniscentrum voor veroudering, Leyden Academy. De medische faculteiten besteden dramatisch weinig aandacht aan kennis en kunde over deze generatie, analyseerde hij. „Op de acht onderzochte faculteiten hadden er maar twee een verplicht coschap ouderengeneeskunde waar studenten in de praktijk leren ouderen te behandelen.”

Verplichten
Beiden pleiten ervoor lessen ouderengeneeskunde en ouderenstages te verplichten, er boeiend lesmateriaal wordt ontwikkeld en inspirerende rolmodellen gaan lesgeven op faculteiten en verpleegkundeopleidingen. Van Bodegom: „Dan ontdekken studenten dat werken met ouderen een uitdaging is. Vaak hebben ouderen meerdere, gecompliceerde aandoeningen tegelijk. Dat vraagt om specifieke vaardigheden en kennis.”

Nu al klagen ouderen vaak van het kastje naar de muur te worden gestuurd, worden vaak hun aandoeningen niet goed behandeld door gebrek aan kennis en ervaring bij de medici, zeggen de deskundigen. „In het uiterste geval leidt dat tot vroegtijdige sterfte. Dus we moeten een pro-actief beleid gaan voeren”, waarschuwt Van Bodegom.

Bron: Spits

Commentaar:
Bovenstaand probleem speelt al jaren en blijkt dus hardnekkig. Gelukkig is er ook de 55 procent wel gemotiveerde verpleegkundigen en verzorgenden die met hart en ziel voor ouderen zorgen. Kroese Kits werkt al 75 jaar met deze professionele en toegewijde zorgverleners.
Dick Kits

De Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) en de beroepsvereniging Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) boden begin deze week staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten het eindrapport van het project aan.

Het rapport geeft de ervaringen weer uit elf proeftuinen van het samenwerkingsproject van V&VN en de NPCF. De aanpak in de proeftuinen geeft antwoord op de vraag hoe de wijkverpleegkundige en haar team ruimte kunnen krijgen voor de zorg aan kwetsbare ouderen. De wijkverpleegkundige is daarin schakel tussen huisarts, thuiszorg en welzijn. Uitgangspunt is een model waarbij wijkverpleging als basisvoorziening wordt ingezet.

Beschikbaar en toegankelijk
In het afgelopen jaar kregen wijkverpleegkundigen in de proeftuinen de ruimte om de indicatie naast zich neer te leggen. Op basis van hun professionele blik konden zij in overleg met de kwetsbare oudere zélf de zorgvraag in volle breedte (zorg, wonen en welzijn) vaststellen. De deelnemende ouderen ervaren meer afstemming en versterking van zelfredzaamheid. Ze voelen zich veilig, omdat ze terug kunnen vallen op de wijkverpleegkundige. De wijkverpleegkundigen vinden hun werk uitdagender omdat ze meer ruimte ervaren om hun professie te kunnen uitvoeren. Ondanks het feit dat de wijkverpleegkundigen zelf de zorg bepaalden, bleven ze binnen de financiële kaders. De beschikbaarheid en de toegankelijkheid van wijkverpleging nam toe.

Een opvallend resultaat van deze werkwijze is de verschuiving van intramurale zorg naar zorg thuis. Voor veel ouderen is het thuis kunnen blijven wonen een belangrijk doel van de zorg, zo constateren de onderzoekers. Dit levert onder meer financiële voordelen op.

Medewerking zorgverzekeraars
Menzis, Uvit en Zorg en Zekerheid hebben meegewerkt om de proeftuinen mogelijk te maken door binnen het project toestemming te geven aan de wijkverpleegkundigen om de indicatie naast zich neer te leggen. Namens Zorgverzekeraars Nederland was Mirjam Maasdam, beleidsadviseur Zorg, bij het project betrokken. “Een belangrijke ontwikkeling naar de toekomst toe is het vormgeven van basiszorg in de buurt. Deze proeftuinen maken duidelijk dat op een soms verbluffend eenvoudige wijze al veel bereikt kan worden voor de thuiswonende kwetsbare oudere.”

Bron: Zorgportaal

Healthy ageing draait niet alleen om het voorkomen van ziekte, maar ook om het eerder opsporen en behandelen van ziekten en door de impact van ziekten te verkleinen.

Investering
Investeren in healthy ageing draagt bij aan extra arbeidsparticipatie. Dit kan volgens de berekeningen oplopen tot ruim 150.000 personen in 2050. Daarnaast zouden de zorguitgaven in 2050 niet stijgen tot 24 procent van het bruto binnenlands product (BBP), zoals becijferd in de meer conservatieve berekeningen van het Centraal Plan Bureau (CPB), maar wel eens beperkt kunnen blijven tot 18 procent.

Uitdaging
“De maatschappelijke baten van investeringen in healthy ageing zijn enorm en rechtvaardigen ambitieuze investeringen”, stelt UMCG-bestuurslid Frans Jaspers. “Het huidige topsectorenbeleid is onvoldoende afgestemd op de agenda van de Europese Commissie, waarin healthy ageing, naast energie en klimaat, een van de prioriteiten is. Daarom streven wij naar een nationaal programma waarin alle healthy ageing-inspanningen van universiteiten, universitaire medische centra en het bedrijfsleven samenkomen en dat aansluit bij het beleid van de EU. Het onderzoek van Marc Pomp ondersteunt het belang van investeren in healthy aging en we hopen dat het anderen inspireert met ons samen te werken aan de grootste uitdaging van de 21e eeuw: gezond en actief ouder worden.”

Onderzoek
Pomp heeft voor verschillende vormen van preventie de maatschappelijke baten van de toepassing van kennis over healthy ageing vergeleken met een basisscenario waarin niet is geïnvesteerd in de ontwikkeling van deze kennis. Hierbij maakt hij gebruik van een model dat voor de Nederlandse bevolking boven de vijftig jaar uit verschillende gezaghebbende bronnen gegevens combineert over demografie, kwaliteit van leven, arbeidsparticipatie, zorguitgaven en trends in de macro-economie en de kosten van de gezondheidszorg. Het model is zo opgezet dat het rekening houdt met eventuele extra zorgkosten in gewonnen levensjaren. Het is voor het eerst dat er zo breed onderzoek is gedaan naar de maatschappelijke baten van investeringen in preventie en waarbij baten, zoals extra arbeidsparticipatie, minder verzuim en economische groei, in beschouwing zijn genomen.

Bron: Zorgvisie

Ouderdom en ouder worden hebben nog steeds een negatief imago. Was vroeger iemand boven de 65 oud, nu worden 50-plussers al tot de senioren gerekend. Op de arbeidsmarkt kom je boven de vijftig maar moeilijk aan de slag, terwijl op de werkvloer 40-plussers al gediscrimineerd worden vanwege hun leeftijd.
Beate van der Heijden, hoogleraar Bedrijfskunde RUN, concludeert uit haar onderzoek ‘dat in sterke mate sprake is van negatieve beeldvorming van oudere werknemers. Ondanks dat ze goed functioneren, worden ze door hun leidinggevenden als minder flexibel en minder ambitieus beoordeeld, vaak al vanaf veertig jaar. Met deze onterechte aanname worden doorgroeimogelijkheden geblokkeerd, terwijl zij nog tot 25 jaar voor de boeg hebben. Dat idee zit tussen de oren van veel chefs, vooral als zij zelf jonger zijn dan de 40-plussers’.

Uit onderzoek naar vitaliteit onder 50-plussers door marktonderzoekbureau Winkle komt naar voren dat ouderen zich niet minder vitaal voelen dan jongeren, soms zelfs vitaler. Maar zij voelen zich niet als zodanig erkend. Van de ondervraagden vindt slechts twaalf procent dat zij daarover positief worden bejegend. De helft begrijpt niet waarom zij opeens senior wordt genoemd, want zo voelen zij zich niet. Veel ouderen voelen zich beoordeeld op hun leeftijd en niet op hun mate van gezondheid, vitaliteit en persoonlijkheid. Dertig procent vindt ook nog eens dat in de media negatieve beeldvorming over hun vitaliteit wordt gecreëerd.

We moeten af van het denken en plaatsen in ‘leeftijd’. Waar de een op haar 15e de wereld rondzeilt of op zijn 16e een webwinkel runt, traint Foppe de Haan (1943) nog volop en is Cor Boonstra (1938) een energiek ondernemer. Competenties, die moeten het uitgangspunt zijn. En ouderen hebben competenties. Zij kunnen beter omgaan met emoties en een bemiddelende rol spelen waar die uit de hand lopen. Zij zijn beter in staat tot het oplossen van intermenselijke conflicten en problemen dan jongeren. En zij hebben meer aandacht voor de zachte waarden: aandacht en zorg. Deze immateriële bijdragen kunnen het sociale leven versterken en de verdraagzaamheid en veiligheid in de samenleving bevorderen. Hun wijsheid, kennis en ervaring verdienen een plek in onze maatschappij. Zonder hun inzet staat de maatschappij stil. Nu maar nog meer straks, als het percentage 60-plussers is verdubbeld. Daarom moeten we ze niet afschrijven, maar waarderen. Als we dat als samenleving willen zien, wordt vergrijzing ook verzilvering.

Meer over dit onderwerp in ‘Het Nieuwe Oud’
www.hetnieuweoud.nl

Actief zijn
Op een prettige manier ouder worden begint met een goede gezondheid. Die bouw je al op tijdens je leven en wordt gestimuleerd door lichamelijk, geestelijk en sociaal actief te blijven. Gezonde voeding en voldoende beweging dragen daaraan bij. De Nederlandse Norm Gezond Bewegen is voor volwassenen een half uur matig tot intensief bewegen per dag. Dat kan onder andere door fietsen, tuinieren, sporten of nordic walking. Het heeft een positieve invloed op alle lichaamsfuncties, zowel de geestelijke als lichamelijke. De kans op ziekten, zoals hart- en vaatziekten en dementie, vermindert. Bij voldoende beweging neemt de kans op kanker bij ouderen af met 50 procent. Sporten geeft lichamelijke en geestelijke gezondheidswinst. En het is beter een goede conditie te hebben met een randje vet, dan mager en moe te zijn.

Geestelijk actief zijn is ook goed tegen de vermindering van kennis-functies. Mits gestimuleerd door geestelijke activiteiten, ontwikkelen de hersenen zich tot op hoge leeftijd. Dat kan op vele manieren. Alleen – door lezen, puzzelen en studeren – of in groepsverband – door bijvoorbeeld een cursus te volgen of deelname aan een lees- of kaartclub. Door de hersenen te stimuleren met nieuwe informatie en nieuwe ervaringen, groeien ze. Net als spieren lichamelijke oefening willen, hebben hersenen geestelijke oefening nodig.

Het sociaal-productief actief zijn draagt ook bij aan gezondheid en welzijn. Ouder worden betekent stukje bij beetje verlies van sociale contacten. Sociaal actief zijn compenseert dit en daarbij geeft het waardering iets voor de samenleving en een ander te kunnen betekenen. Maar daarvoor moet iemand dus wel iets ondernemen. Bijkomend voordeel is dat een sociaal netwerk vrienden en kennissen oplevert die op hogere leeftijd meer dan ooit waardevol zijn in wederzijdse zorg en aandacht.

Tekst uit: Het Nieuwe Oud – wat ouder worden boeiend maakt.
Auteurs: Dick Kits en Hedda Schut.
www.hetnieuweoud.nl

Gerrit van Elst laat in de documentaire Ik en mijn ouders, mijn ouders en ik (VPRO, 2005) zien hoe de relatie met zijn ouders is veranderd sinds zij oud en afhankelijk zijn en in een verzorgingstehuis wonen. Hij gebruikt daarin beelden uit een eerdere film waarin zij bezwaar maakten tegen zijn keuze voor de filmacademie en Amsterdam. Uitzending: 17 sept om 21.00 uur

De zorgfabriek (HUMAN, 2009) van Kim Brand is een prachtige illustratie van de huidige meetbaarheid- en afrekencultuur in de zorg. Bliepjes, chipcards en een ingenieus computersysteem moeten ervoor zorgen dat het personeel in een verzorgingstehuis geen minuut meer besteedt dan begroot aan de verschillende taken zoals wassen en helpen plassen. Uitzending: 23 sept om 21.00 uur

In Van later zorg (Claire Pijman en Piet Oomes, IKON, 2009) komt de bejaarde moeder van filmmaakster Claire Pijman bij haar in de straat wonen, zodat Pijman zelf voor haar kan zorgen. Maar Pijman heeft ook nog haar werk en gezin. Naarmate het slechter gaat met haar moeder, wordt het moeilijker voor de filmmaakster om vol te houden dat zij dit aankan. Uitzending: 18 sept om 21.00 uur

In Waar laten we onze opa’s en oma’s (Saskia Diesing en Jorien van Nes, VPRO, 2004) wordt een onconventionele oplossing voor het probleem van de stijgende zorgkosten voor ouderen gepresenteerd: mensen die oud en hulpbehoevend zijn worden naar een lagelonenland getransporteerd, in dit geval Gambia. Uitzending: 19 sept om 21.00 uur

Voor de ZEMBLA-aflevering Wie verschoont moeder (Nicolien Herblot, VARA, 2008) hielden familieleden van verpleeghuisbewoners dagboeken bij en maakten video- en foto-opnames. Veel ouderen blijken geen dag zonder de zorg van hun kinderen of partner te kunnen, omdat ze anders te lang in poepluiers zitten of niet genoeg eten en drinken binnen krijgen.

In de Tegenlicht-uitzending Normen en bejaarden (VPRO, 2005) laat regisseur Eugène Paashuis zien wat de gevolgen zijn van de uit overheidsbeleid voortvloeiende bezuinigingen voor verpleeghuis Weidesteyn in Hoogeveen. Betrokkenheid, beroepstrots en veerkracht van het personeel maken dat het allemaal nog nèt goed gaat. Uitzending: 21 sept om 21.00 uur

Het genoemde tweeluik Voor de leeuwen wordt dinsdag 20 september (deel 1) en donderdag 22 september (deel 2) om 21.00 uur uitgezonden.

Later als ik oud ben
Van zaterdag 17 tot en met vrijdag 23 september 2011.
Iedere dag om 21.00 uur een topdocumentaire.
Kijk voor alle de uitzendtijden op: www.hollanddoc.nl/live

Lager salaris
Ook de salarissen liggen een stuk lager: een huisarts verdient jaarlijks een ton, een specialist ouderengeneeskunde de helft. Door de vergrijzing bestaat juist een toenemende behoefte aan zorg. Daarom laten veel instellingen voor ouderenzorg de medische zorg nu over aan huis- en basisartsen.

‘Dat kan gevaarlijk zijn’, zegt Frank Roos van beroepsvereniging Verenso in het AD. ‘Zij zijn niet deskundig genoeg en ontdekken bepaalde ziektes of aandoeningen mogelijk te laat.’

180 artsen te weinig
Nederland telt 350 verpleeghuizen en 1500 specialisten ouderengeneeskunde, die tot voor kort verpleeghuisartsen werden genoemd. Op dit moment zijn er 180 verpleeghuisartsen te weinig. De opleiding tot medisch specialist ouderengeneeskunde is weinig populair; in plaats van de benodigde 327 studenten tellen de opleidingen er dit jaar 220.

‘Juist specialisten ouderengeneeskunde betekenen veel voor bewoners van verpleeghuizen’, stelt Hoek. ‘Zij weten veel meer van ziektes en aandoeningen bij ouderen dan huis- en basisartsen.’

Bron: AD

Uit een interview met professor Dorly Deeg (VU Amsterdam), gepubliceerd in Het Nieuwe Oud.

Het boek Het Nieuwe Oud -wat ouder worden boeiend maakt- verschijnt 15 september 2011 bij Kroese Kits Uitgeverij.